Mamy świadomość, że nasza firma istnieje dzięki setkom osób, które przez lata pracowały i rozwijały dziedzinę genetyki. Ludziom wszystkich narodowości i stanów, którzy w DNA znaleźli wyzwanie do zgłębienia. Z szacunku dla tych osób, a w tym wpisie w szczególności dla kobiet, postanowiliśmy przygotować małe zestawienie.
Margarita Salas
Zespół tellmeGen, w Międzynarodowym Dniu Kobiet i Dziewcząt w Nauce, pragnie złożyć skromny hołd Margaricie Salas, hiszpańskiej naukowczyni i uczennicy Severo Ochoi, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny z 1959 roku. Zmarła 7 listopada 2019 roku. Z wykształcenia biochemik, znana jest z odkrycia i charakterystyki polimerazy DNA bakteriofaga phi29 (Φ29), co stanowiło ogromny postęp w dziedzinie biologii molekularnej. Uczestniczyła również w ustaleniu, że odczyt materiału genetycznego odbywa się w kierunku od 5′ do 3′. Jest to kierunek syntezy, którym podążają polimerazy w DNA, aby wytworzyć matrycowy RNA. Ponadto opisała, jak rozpoczyna się synteza białek. Jej badania miały kluczowe znaczenie dla Kary'ego Banksa Mullisa, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie chemii z 1993 roku (wraz z Michaelem Smithem), przy projektowaniu powszechnie znanej techniki PCR (Polymerase Chain Reaction), która między innymi umożliwiła diagnostykę i kontrolę SARS-CoV-2 (COVID-19). W Hiszpanii uważana jest za jedną z głównych propagatorek studiów biochemicznych i główną twórczynię biologii molekularnej w kraju. Patent opracowany na podstawie jej odkrycia faga Φ29 był najbardziej dochodowym pod względem ekonomicznym w całej historii Najwyższej Rady Badań Naukowych (CSIC). Jako ciekawostkę warto dodać, że była pierwszą kobietą-naukowcem należącą do Hiszpańskiej Akademii Królewskiej (RAE), instytucji regulującej język kastylijski i jego normy językowe.
Mary Lyon
Kolejny hołd, który składamy w tellmeGen, dedykowany jest Mary Lyon, brytyjskiej genetyczce, która sformułowała teorię procesu lionizacji, czyli inaktywacji jednego chromosomu X u samic. Zmarła 25 grudnia 2014 roku w wieku 89 lat. Zainteresowana embriologią, rozpoczęła studia doktoranckie na wydziale genetyki pod kierunkiem Ronalda Fishera, jednego z twórców neodarwinizmu. Ukończyła je w grupie Conrada Hala Waddingtona, kolejnego autorytetu w różnych dziedzinach biologii, w tym genetyki i embriologii. Po obronie pracy pozostała w tej grupie. Skupiając się na mutacjach u myszy, przeanalizowała mutację o interesującym efekcie: samce albo ginęły, albo przeżywały z białym futrem, podczas gdy samice zawsze przeżywały, ale z futrem o różnych kolorach. Poprzez specyficzne i obliczone krzyżówki wywnioskowała, że mutacja znajduje się na chromosomie X. Stało się to jedną z podstaw jej hipotezy o wyciszaniu chromosomu X, procesu nazwanego na jej cześć lionizacją. Wizualizacja ciałek Barra w latach 40. przez kanadyjskich badaczy stanowiła silne wsparcie dla tej teorii. W latach 70. była ona już akceptowana przez zdecydowaną większość społeczności naukowej. Choć było to jej najważniejsze odkrycie, w trakcie swojej kariery uczestniczyła w wielu innych pracach związanych z mutacjami genetycznymi i chromosomami płci. Wiele z jej badań dotyczyło mutagenezy, zarówno chemicznej, jak i radiacyjnej. Za swoje odkrycia otrzymała wiele nagród w dziedzinie genetyki. To symboliczne, że właśnie kobieta odkryła sekrety chromosomu X. Kobiety w nauce były często usuwane w cień przez swoich kolegów i przez mentalność przeszłości. Tym wpisem staramy się przyczynić do przywrócenia im należnego miejsca.
