W starożytności głód był jednym z największych lęków człowieka. Dotarliśmy do momentu w historii, w którym to jego przeciwieństwo stanowi większy problem dla osób nim dotkniętych. Utrzymanie zdrowej i zbilansowanej diety, a także optymalnej wagi, jest kluczowe dla zachowania odpowiedniego stanu zdrowia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego.
Otyłość definiuje się jako nienormalną i/lub nadmierną kumulację tłuszczu, która powoduje problemy zdrowotne. Jest ona wynikiem, upraszczając, dostarczania do organizmu większej ilości energii, niż jest on w stanie zużyć. Jedną z popularnych diet odchudzających jest właśnie dieta CICO (Calories In, Calories Out), która opiera się na strategii polegającej na spożywaniu mniejszej ilości kalorii, niż się spala.
Gdybyśmy zrobili listę głównych czynników ryzyka różnych chorób, prawdopodobnie otyłość znalazłaby się na niej jako jedna z najczęściej powtarzających się pozycji. Nie chowaj się, tytoniu, ty też jesteś na szczycie tej listy. WIEMY, CO ROBISZ.
Co więcej, niektóre z innych zagrożeń na tej liście są często powiązane z wagą, jak cholesterol czy nadciśnienie tętnicze.
Otyłość jest czynnikiem ryzyka w chorobach układu krążenia (obecnie główna przyczyna zgonów), cukrzycy, zaburzeniach mięśniowo-szkieletowych i niektórych nowotworach.
Otyłość jako epidemia
W 2021 roku szacowano, że 2,1 miliona zgonów rocznie można przypisać otyłości. Przypisywano jej również 44% przypadków cukrzycy i 23% przypadków niedokrwiennej choroby serca. Niestety, z przyczyn fizycznych i biologicznych, nie dla każdego osiągnięcie optymalnej wagi jest łatwe. Co więcej, zgodnie z ostatnimi badaniami przeprowadzonymi przez Światową Organizację Zdrowia, od 1975 roku skala otyłości na całym świecie potroiła się.
W roku 2016 ponad 1,9 miliarda dorosłych w wieku 18 lat i więcej miało nadwagę, z czego ponad 650 milionów cierpiało na otyłość. Innymi słowy, w 2016 roku 39% dorosłych powyżej 18. roku życia miało nadwagę, a 13% było otyłych. Ciekawostka: nie jest to patologia wyłącznie społeczeństw uprzemysłowionych – kraje rozwijające się odnotowują coraz więcej osób dotkniętych otyłością. Żywność o wysokiej zawartości tłuszczów, soli i węglowodanów, o wysokiej wartości energetycznej, może być bardzo tania. Jest ona jednak uboga w inne składniki odżywcze, co prowadzi do kombinacji osób z problemami otyłości i jednocześnie niedożywieniem z powodu deficytu innych związków.
Należy dodać, że dane te zostały zebrane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), która do obliczenia otyłości użyła Wskaźnika Masy Ciała (BMI). BMI opiera się na formule kg/m² i przyjmuje, że nadwaga występuje przy wartościach równych lub większych niż 25, a otyłość równych lub większych niż 30. BMI ma jasne zalety: jest łatwe do zrozumienia i interpretacji, sprawdza się u większości osób i można je obliczyć szybko oraz nieinwazyjnie. Istnieje jednak mniejszość, u której może dawać błędy. Ludzie z dużą masą mięśniową mają większą wagę, którą BMI pomyliłoby z otyłością, mimo że są w pełnej sprawności fizycznej. Podobnie może dawać dobre wyniki u osób otyłych, nie biorąc pod uwagę dystrybucji tłuszczu.
Geny i otyłość
Jednak nie wszystko jest negatywne. Na szczęście dzisiaj, dzięki postępom w dziedzinach takich jak medycyna, biotechnologia i genetyka, dysponujemy znacznie skuteczniejszymi narzędziami do osiągnięcia i utrzymania właściwej wagi, a tym samym do zapobiegania otyłości i/lub jej eliminacji.
Wpływ genetyki na wagę jest bezdyskusyjny. Badania na bliźniętach wykazały, że otyłość ma odziedziczalność na poziomie od 40 do 75%. Istnieje kilka zespołów genetycznych wpływających na wagę jednostki. 30% osób z zespołem łamliwego chromosomu X cierpi na otyłość. W przypadku zespołu Pradera-Williego chorzy wykazują hiperfagię i brak uczucia sytości, co już od dzieciństwa może prowadzić do ciężkiej otyłości.
Liczba genów powiązanych z otyłością, czy to samodzielnie, czy w grupach, jest znaczna. U ludzi zarejestrowano ponad 500 genów związanych z otyłością. Do najlepiej zbadanych należą geny LEP i LEPR, które kodują odpowiednio leptynę i jej receptor. Leptyna to hormon regulujący masę ciała, hamujący łaknienie i biorący udział w różnych procesach metabolicznych aktywujących wydatkowanie energii. Inne geny to POMC (koduje proopiomelanokortynę, prekursor kilku hormonów peptydowych) czy MC4R (jego białko odgrywa centralną rolę w równowadze energetycznej, a jego niedobór powoduje otyłość).
Biorąc pod uwagę ogromne znaczenie apetytu, jego kontrola w organizmie jest złożona. To równowaga, w której głównymi aktorami są tkanka tłuszczowa, żołądek, narządy endokrynne i ośrodkowy układ nerwowy (zwłaszcza podwzgórze).
Innym ważnym szczegółem jest to, że otyłość o podłożu genetycznym musi być brana pod uwagę w metodach i protokołach stosowanych w leczeniu tej patologii. Na przykład w otyłości o przyczynie monogenowej głównym czynnikiem jest zazwyczaj hiperfagia. U tych pacjentów głównym środkiem jest restrykcja jedzenia. Jednak inne mutacje mogą wymagać zmian w aktywności fizycznej lub w diecie.
Mając to na uwadze oraz nasze wartości ukierunkowane na poprawę jakości życia, w tellmeGen opracowaliśmy w naszym teście genetycznym sekcję skupioną na aspektach Twojego dobrego samopoczucia, która obejmuje odżywianie. W tej sekcji badamy takie elementy jak sam wskaźnik masy ciała, preferencję do słodyczy, predykcję trzewnej tkanki tłuszczowej czy poziom glukozy we krwi.
A ponieważ lubimy dostarczać wszystko gotowe i profesjonalnie opracowane, mamy również raport nutrigenetyczny. Raport ten powstaje z wykorzystaniem danych z Twojego testu genetycznego oraz kilku Twoich danych fizycznych, co pozwala na uzyskanie spersonalizowanych wyników. Celem nie jest tylko schudnięcie – jest nim poprawa zdrowia użytkownika z naszą pomocą.
