De voedingstoestand van een persoon is het resultaat van de interactie tussen gezondheid, voeding en genetica. De studie van deze relatie wordt behandeld door voedingsgenetica of nutrigenetica, met als doel te onderzoeken hoe DNA de voeding beïnvloedt en deze kennis toe te passen om het voedingsplan van elke persoon te individualiseren op basis van zijn/haar DNA, om de gezondheid te verbeteren.
Nutrigenetische tests, zoals die wij bij tellmeGen uitvoeren, kunnen zeer nuttige informatie bieden over aspecten die verband houden met voeding en gezondheid, met als doel gepersonaliseerde tools te geven om beter voor onszelf te zorgen en onze levenskwaliteit te proberen verbeteren.
In de genetische analyse van tellmeGen nemen we genetische informatie op voor verschillende kenmerken die verband houden met voeding, het metabolisme of bepaalde intoleranties. Dit zijn allemaal complexe kenmerken waarvan het resultaat voortkomt uit de combinatie van genetische en omgevingsfactoren die in meer of mindere mate bijdragen. Met behulp van genetische tests kunnen we beter begrijpen hoe DNA een bepaald kenmerk beïnvloedt en zo onze leefgewoonten aanpassen om het beste resultaat te behalen.
Om de resultaten te leveren, gebruikt tellmeGen de meest recente wetenschappelijke informatie die is gepubliceerd in genetische databanken, evenals krachtige bio-informatica-algoritmen die ons in staat stellen een zo nauwkeurig mogelijk resultaat te geven.
In de meeste gevallen worden genetische loci geanalyseerd die via verschillende wetenschappelijke projecten met GWAS-methodologie in verband zijn gebracht met de ontwikkeling van een complex kenmerk. Daarbij worden duizenden individuen met een bepaalde conditie (cases) vergeleken met duizenden individuen zonder die conditie (controles), en wordt geïdentificeerd welke genetische varianten invloed hebben op de ontwikkeling van die conditie. Bij tellmeGen gebruiken we verschillende methoden om het resultaat van hun combinatie te schatten en zo een waarschijnlijkheidsresultaat te geven op basis van jouw genetica.
Hieronder leggen we enkele van de resultaten uit die we in onze nutrigenetische analyse aanbieden, zodat je je levensstijl kunt aanpassen op basis van je genetica. Onthoud echter dat, als je twijfels hebt of een veel diepere interpretatie wenst, je een groep experts in nutrigenetica tot je beschikking hebt die je zullen helpen om een voedingsplan op te stellen dat past bij je resultaten en je veel meer nuttige informatie zullen geven die je in je dagelijks leven kunt gebruiken.
In de genetische analyses van tellmeGen nemen we veel informatie op die verband houdt met voeding, van de analyse van het risico op tekorten aan bepaalde stoffen zoals vitaminen, cholesterol, enz., tot aanleg voor bepaalde intoleranties of het basaal metabolisme.
Veel voedselintoleranties en -allergieën zijn genetisch bepaald en kunnen via DNA-analyse worden opgespoord. Als je het je afvraagt: ja, allergieën zijn erfelijk.
Een van de belangrijkste elementen van onze voeding en ons welzijn zijn vitaminen, naast andere voedingsstoffen.
Vitamine A
Vitamine A omvat verschillende vetoplosbare stoffen zoals retinol en bèta-caroteen. Het is belangrijk voor een goede groei en ontwikkeling, het behoud van het immuunsysteem, celdifferentiatie en een goede werking van het gezichtsvermogen. Daarnaast speelt het een belangrijke rol bij veroudering en bij de ontwikkeling van bepaalde ziekten.
Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan vitamine A?
In voeding komt vitamine A hoofdzakelijk in twee vormen voor: retinol en bepaalde carotenoïde derivaten. Deze stoffen zijn breed verspreid in voedingsmiddelen, met als opvallende bronnen:
- kabeljauwleverolie
- kalkoenlever
- varkensvlees
- kip
- zoete aardappel
- wortel
- broccoli
- zuivelproducten
Vitamine B12
Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is een vitamine van bacteriële oorsprong die essentieel is voor de goede werking van het zenuwstelsel en voor essentiële processen zoals DNA-synthese.
Een vitamine B12-tekort kan verschillende oorzaken hebben, zoals een restrictief dieet (relatief vaak bij vegetariërs of veganisten), maagstoornissen of defecten in het metabolisme.
Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan vitamine B12?
Vitamine B12 komt voor in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, waaronder:
- vis
- schaaldieren
Maar vooral in:
- vlees
- eieren
- melk en zuivelproducten
Ook is de aanwezigheid ervan aangetoond in sommige gefermenteerde plantaardige producten zoals kombucha-thee.
Vitamine B12 wordt bovendien als supplement toegevoegd aan veel bewerkte voedingsmiddelen en is ook beschikbaar in multivitaminesupplementen. Sommige bedrijven promoten bepaalde stoffen, zoals spirulina en bepaalde algen, als bron van vitamine B12, al is dit gebruik omstreden omdat ze niet de biologisch actieve metaboliet van de vitamine bevatten.
Vitamine D
Vitamine D is een essentiële voedingsstof voor het behoud van onze gezondheid. De belangrijkste functie is de regulatie van calcium- en fosfaatspiegels, waardoor het een voedingsfunctie heeft bij het behoud van gezonde botten en tanden. Daarnaast is het betrokken bij de werking van het zenuwstelsel, het immuunsysteem en het spierstelsel.
Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan vitamine D?
Vitamine D wordt voornamelijk in de huid aangemaakt door blootstelling aan zonlicht. UV-stralen zetten 7-dehydrocholesterol om in vitamine D3, een inactieve precursor die in de lever en de nieren moet worden gemetaboliseerd om functioneel te worden. We kunnen vitamine D ook via voeding binnenkrijgen, vooral via producten zoals:
- vette vis
- avocado
- tofu
- eieren
- champignons
- melk
- rundvlees
-
kip
Omega 3
Omega 3 is een essentieel meervoudig onverzadigd vetzuur dat betrokken is bij de regulatie van het ontstekingsproces. Daarnaast speelt het een rol in tal van cellulaire functies zoals signaaloverdracht en membraanfluiditeit, regulatie van het zenuwstelsel, bloeddruk, bloedstolling en glucosetolerantie.
Onder de langeketen meervoudig onverzadigde vetzuren bevindt zich ook omega 6, met enkele tegenovergestelde functies ten opzichte van omega 3, zoals een pro-inflammatoire activiteit. Bovendien is, ondanks hun rol in belangrijke biologische functies, een overmaat ervan in verband gebracht met een hoger risico op cardiovasculaire en neurologische aandoeningen.
Momenteel hebben aanbevelingen om de inname van voedingsmiddelen rijk aan verzadigde vetten te vervangen door voedingsmiddelen rijk aan meervoudig onverzadigde vetzuren geleid tot een toename van omega 6-consumptie, wat resulteert in een lagere biologische beschikbaarheid van omega 3. Als dit niet wordt gecompenseerd via de inname, kan dit een impact hebben op onze gezondheid.
Welke voedingsmiddelen zijn rijk aan omega 3-vetzuren?
Dit zijn gezonde vetten die ons lichaam niet zelf kan aanmaken, dus moeten ze via de voeding worden ingenomen. Onder de voedingsmiddelen die deze stoffen bevatten, springen eruit:
- vette vis
- bepaalde schaaldieren
En enkele plantaardige bronnen zoals:
- sojaolie
- lijnzaadolie
- walnoten
Cholesterol
Cholesterol is een essentieel lipide voor de goede werking van het organisme. Het bevindt zich in de celmembranen van alle lichaamsweefsels en in het bloed.
Het is een molecuul dat niet oplosbaar is in water en daarom in het bloed moet worden vervoerd in de vorm van macromoleculaire complexen, lipoproteïnen genoemd. De bekendste zijn HDL (high-density lipoprotein) en LDL (low-density lipoprotein).
HDL, vaak “goed cholesterol” genoemd, is verantwoordelijk voor het transporteren van vrij cholesterol van de weefsels naar de lever om te worden verwijderd. Het wordt in verband gebracht met een lager risico op een beroerte.
Daarentegen transporteert LDL vrij cholesterol naar de cel die het nodig heeft. Dit wordt vaak “slecht cholesterol” genoemd vanwege zijn bekende rol in het proces van atherosclerose, waarbij een teveel aan LDL in het plasma zich afzet in de wanden van de slagaders en zo het risico op een beroerte aanzienlijk verhoogt.
In het algemeen wordt aangeraden voedingsmiddelen te consumeren die rijk zijn aan meervoudig onverzadigde vetten, omdat die de aanmaak van HDL bevorderen ten koste van LDL. Tot deze voedingsmiddelen behoren:
- vette vis
- noten
- avocado
- olijfolie
Daarnaast wordt aangeraden de inname te beperken van voedingsmiddelen rijk aan verzadigde vetten, zoals bewerkte producten van dierlijke oorsprong, suikerrijke producten en ultrabewerkte voeding, naast vele andere.
Lactose-intolerantie
De aanleg voor lactose-intolerantie is een van de items die we in onze nutrigenetische test analyseren.
Lactose is de belangrijkste suiker in melk. Mensen kunnen deze stof niet rechtstreeks als energiebron gebruiken en hebben daarvoor de werking van lactase nodig. Soms kan lactose niet worden gemetaboliseerd door een tekort aan lactaseproductie en ontstaan er bepaalde symptomen zoals een opgeblazen gevoel, diarree of buikpijn.
Als er sprake is van een gediagnosticeerde lactose-intolerantie, wordt aangeraden het gebruik te vermijden van voedingsmiddelen die deze stof bevatten.
Lactase wordt gecodeerd door het LCT-gen, waarin genetische varianten zijn geïdentificeerd die samenhangen met een lagere expressie en dus met een verminderde lactaseproductie. Dragers van deze varianten produceren minder van het enzym dat lactose afbreekt en zijn daardoor vatbaarder voor het ontwikkelen van intolerantie. De afname van lactaseproductie is echter geleidelijk in de tijd bij dragers, waardoor je een risico op lactose-intolerantie kunt hebben en toch nog voldoende lactase kunt produceren.
Aanleg voor coeliakie
Coeliakie is een auto-immuunstoornis die ontstaat door een permanente glutenintolerantie en die zich ontwikkelt bij genetisch aanlegde personen. De enige beschikbare behandeling is een strikt glutenvrij dieet dat levenslang moet worden gevolgd.
De genetische aanleg voor coeliakie wordt voornamelijk bepaald door de aanwezigheid van de HLA-DQ2.5- en HLA-DQ8-haplotypen. Deze bevinden zich op het oppervlak van sommige cellen en reageren op de aanwezigheid van gluten door een ontstekingsreactie te activeren. Daardoor hebben patiënten met coeliakie minstens één kopie van één van deze haplotypen. De afwezigheid ervan doet vermoeden dat iemand geen coeliakie heeft. Daarom is coeliakie erfelijk.
Met de nutrigenetische test van tellmeGen kun je nagaan of je sommige van deze haplotypen hebt en of je dus aanleg hebt om deze aandoening te ontwikkelen.
MTHFR-gen
Het MTHFR-gen codeert voor een sleutelproteïne in het folaatmetabolisme. Het is verantwoordelijk voor het omzetten van foliumzuur dat via de voeding wordt ingenomen naar een vorm die door het lichaam kan worden gebruikt. Daarnaast zet het ook homocysteïne om in methionine, een essentieel aminozuur.
Verschillende studies hebben de aanwezigheid van enkele genetische varianten die veel voorkomen in de bevolking — met name C677T en A1298C — in verband gebracht met een verminderde folaatmetabole capaciteit. Dit kan leiden tot lagere folaatspiegels in het bloed en hogere homocysteïnespiegels, wat is geassocieerd met een grotere aanleg voor verschillende aandoeningen zoals coronaire hartziekte, trombofilieën en vruchtbaarheidsproblemen, onder andere.
Daarom kan de genetische evaluatie van de aanwezigheid van deze twee varianten ons informatie geven over ons vermogen om foliumzuur en homocysteïne te metaboliseren.
Een team van experts in nutrigenetica altijd tot je beschikking
In de resultaten van de DNA-test ontvang je waardevolle informatie over je genetische aanleg om verhoogde of verlaagde niveaus te hebben van de geanalyseerde vitaminen en metabolieten, zoals hierboven genoemd, evenals je gevoeligheid voor bepaalde intoleranties zoals lactose of gluten. In veel gevallen kan deze informatie een goede benadering zijn om de bloed- of weefselspiegels van deze stoffen te schatten, wat ons kan helpen te bepalen of we wel of niet, en zo ja hoe, onze voedingsgewoonten en/of levensstijl moeten aanpassen.
Na ontvangst van de resultaten stellen we onze nutrigenetica-experts tot je beschikking, die je resultaten diepgaand kunnen evalueren, je zullen helpen om je resultaten zo goed mogelijk te begrijpen en je de meest geschikte dieet- en leefstijlaanbevelingen zullen geven om je voedingstoestand en gezondheid te verbeteren.
