Het snel herkennen van de symptomen van een beroerte is cruciaal om het voortbestaan van een zo groot mogelijk aantal cellen na het optreden ervan te garanderen.
Maar om dit te begrijpen, moeten we eerst wat gedetailleerder weten wat er tijdens een beroerte gebeurt, wat de oorzaken en symptomen zijn en welke hardnekkige misvattingen er over deze aandoening zijn ontstaan.
Wat is een beroerte of herseninfarct?
Een beroerte of herseninfarct is een plotselinge onderbreking van de bloedtoevoer naar de hersenen. Het is een acute aandoening die dringende medische behandeling vereist, omdat zij cognitieve en motorische functies kan aantasten. Volgens de WHO zijn een beroerte en een myocardinfarct de belangrijkste doodsoorzaken door niet-overdraagbare ziekten wereldwijd.
De reactietijd is doorslaggevend. Naar schatting sterven tijdens een beroerte ongeveer twee miljoen neuronen per minuut, waardoor de snelheid van handelen, samen met de locatie in de hersenen, bepalend is voor de prognose en het herstel van de patiënt.
Wat zijn de symptomen van een beroerte?
Vanwege het belang van medische zorg bij een beroerte kan een goede kennis van de symptomen enorm helpen bij een snelle herkenning. Tot de meest voorkomende behoren:
- Plotseling verlies van kracht in armen en benen
- Verlies van gevoeligheid in gezicht, armen of benen aan dezelfde kant van het lichaam
- Verlies van gezichtsvermogen
- Plotselinge spraakstoornis
- Plotselinge hoofdpijn
Wat zijn de oorzaken van een herseninfarct?
Het kennen van de oorzaken en het risico om het te krijgen is belangrijk, zodat er, als we een of meer van de hierboven genoemde symptomen opmerken, zo snel en efficiënt mogelijk kan worden gehandeld. Tot de oorzaken behoren:
- Atherosclerose: atherosclerose is een chronische ontsteking van de slagaders, veroorzaakt door abnormale afzettingen van cholesterolplaques die de vaatwanden vernauwen, wat de vorming van trombi in het lichaam bevordert die naar de hersenen kunnen reizen en daar een verstopping kunnen veroorzaken.
- Hartproblemen: een verstoord hartritme (zoals bij atriumfibrilleren) kan de vorming van bloedstolsels bevorderen die naar de hersenen kunnen reizen en daar de slagaders kunnen blokkeren, waardoor een cerebrovasculair accident ontstaat.
- Andere oorzaken, zoals ontstekingsziekten, bloedziekten of aandoeningen die verband houden met de bloedstolling, enz.
Meer dan een derde van de beroertes heeft echter een onbekende oorzaak. Na de relevante klinische onderzoeken is het in deze gevallen niet gelukt om de oorsprong duidelijk vast te stellen.
Wat zijn de risicofactoren van een beroerte?
- Leeftijd: het komt vaker voor na het 55e levensjaar, vanaf welke leeftijd het risico elke twee jaar verdubbelt, hoewel het ook bij jonge mensen kan voorkomen.
- Bevolkingsgroep van afkomst: het komt vaker voor bij mensen van Afro-Amerikaanse afkomst, wat ook verband houdt met hun hogere risico op hypertensie, diabetes en obesitas.
- Geslacht: het komt vaker voor bij vrouwen, in verband met situaties zoals zwangerschap, pre-eclampsie, gebruik van orale anticonceptiva en andere hormonale therapieën.
- Metabool syndroom: mensen met hypertensie, hypercholesterolemie of diabetes hebben een hoger risico, ongeveer 2 tot 3 keer groter, op trombotische gebeurtenissen. Tot 30% van de patiënten die een beroerte hebben gehad, had diabetes.
- Ongezonde levensstijl: roken en alcoholgebruik worden sterk geassocieerd met een hoger risico op een beroerte.
- Onderliggende ziekten: er zijn bijvoorbeeld studies die hebben aangetoond dat patiënten met een beroerte en een gelijktijdige COVID-19-infectie ernstigere ziektebeelden en een hogere mortaliteit vertonen dan patiënten zonder deze infectie.
Is een beroerte erfelijk? Heeft onze genetica invloed op de ontwikkeling ervan?
De aanwezigheid van familiegeschiedenis van beroerte verhoogt het risico om eraan te lijden aanzienlijk. Tot op heden zijn genetische varianten geïdentificeerd die geassocieerd zijn met een verhoogd trombotisch risico. Daarvan zijn de belangrijkste de bekende factor V Leiden en de 20210GA-variant van het protrombinegen.
Factor V Leiden is een pathogene variant die de kans op het ontwikkelen van bloedstolsels verhoogt met een groot potentieel om een beroerte te veroorzaken. Terwijl de 20210-G-variant van het protrombinegen een verstoring in de vorming van bloedstolsels kan veroorzaken en daardoor ook de kans op het ontwikkelen van trombo-embolieën kan vergroten.
Kort samengevat kunnen we via een DNA-test toegang krijgen tot onze genetische informatie, die ons enorm kan helpen om het risico op een beroerte te kennen en daardoor onmiddellijk te kunnen handelen als we te maken krijgen met een herseninfarct.
Hardnekkige misvattingen over een beroerte
Hieronder bekijken we 4 misvattingen die door de wetenschappelijke gemeenschap zijn weerlegd.
- Het is een degeneratieve ziekte -> Onjuist, na stabilisatie ontwikkelt het zich niet verder tot een neurologisch tekort.
- Het treft alleen ouderen -> Niet altijd, 1 op de 10 gevallen komt voor bij mensen jonger dan 60 jaar.
- Het laat altijd restverschijnselen achter -> Niet altijd, veel getroffen personen behouden hun cognitieve vermogens volledig.
- Vaccins worden geassocieerd met een hoger risico op een beroerte -> Onjuist, studies hebben aangetoond dat toediening van vaccins niet geassocieerd is met een hoger risico op cerebrovasculaire accidenten.
Tot slot willen we het belang benadrukken van het aannemen en volgen van een gezonde levensstijl, waarbij negatieve omgevingsfactoren voor onze gezondheid worden gecontroleerd, en daarnaast ons genetisch risico kennen via een DNA-test, wat ons kan helpen bewust te worden en te proberen de ontwikkeling van deze en andere aandoeningen te voorkomen.
