Prosta odpowiedź brzmi, że wiele z nich jest dziedzicznych, ale ludzkie ciało zwykle odrzuca proste odpowiedzi. Na wstępie, często to, co uważamy za nietolerancję, jest w rzeczywistości alergią. Przejdźmy przez to krok po kroku.
Czy kiedykolwiek zauważyłeś korelację między zjedzeniem konkretnego pokarmu a późniejszymi dolegliwościami organizmu? Prawdopodobnie masz do czynienia z reakcją alergiczną (jeśli zaangażowany jest Twój układ odpornościowy) lub reakcją nietolerancji (jeśli Twój układ odpornościowy nie ma nic wspólnego z Twoim cierpieniem).
Nietolerancja jest częstsza niż alergia, a istnieje kilka rodzajów nietolerancji – gdyż różnorodność jest tu duża – podzielonych na trzy grupy. Przyjrzymy się niektórym z nich, abyś zrozumiał informacje, jakie mogą dać Ci testy genotypowania tellmeGen.
Nietolerancje pokarmowe, układ odpornościowy jest spokojny
Nietolerancja pokarmowa o podłożu enzymatycznym lub metabolicznym, najczęstsza, wynika z faktu, że organizm nie jest w stanie metabolizować specyficznych substancji zawartych w żywności, które to wywołują zaburzenia. Dzieje się tak, ponieważ genom koduje niedoborowe enzymy dla tych szlaków metabolicznych. W tej grupie głównym przedstawicielem jest nietolerancja laktozy.
W przypadku nietolerancji laktozy mamy do czynienia z ciekawym przypadkiem. Metabolizm laktozy jest przeprowadzany przez laktazę, która jest wytwarzana przez komórki nabłonka jelitowego i rozkłada laktozę na glukozę i galaktozę. Jednakże gen niosący informację o laktazie, LCT, u tych osób funkcjonuje normalnie i bez dziwnych mutacji. Z czasem jednak ulega on mniejszej ekspresji, syntetyzowana jest mniejsza ilość enzymu i gromadzi się niestrawiona laktoza, co powoduje ból brzucha, gazy i biegunkę. Dzieje się tak, ponieważ rzeczywistym sprawcą problemu jest gen MCM6, gen regulatorowy, który moduluje ekspresję LCT i decyduje, ile białka zostanie wyprodukowane. Jego stan można sprawdzić za pomocą testu genetycznego na nietolerancję laktozy.
Nie należy jej mylić z wrodzoną nietolerancją laktozy, gdzie laktaza jest całkowicie bezużyteczna lub nie jest produkowana, co objawia się od momentu narodzin jednostki. W naszym przypadku ludzie tracą zdolność trawienia stopniowo, co jest mniej poważne niż przypadki wrodzone, a wielu z nich nadal jest w stanie spożywać produkty mleczne, takie jak sery i jogurty, choć nie mleko.
Nietolerancja fruktozy również znalazłaby się w tej grupie. Nazywana fruktozemią lub „wrodzoną nietolerancją fruktozy”, termin nietolerancja fruktozy jest często używany w odniesieniu do choroby wynikającej z problemów z jej wchłanianiem w jelicie, bez przyczyny enzymatycznej. Gdy zawodzi wchłanianie, „winowajcami” są transportery fruktozy w nabłonku jelitowym. W naszym przypadku „winowajcą” jest enzym aldolaza B, który znajduje się w wątrobie i uczestniczy w rozpadzie fruktozy na aldehyd glicerynowy i fosforan dihydroksyacetonu, ale u nas działa on nieprawidłowo. Mówiąc prościej, fruktoza gromadzi się i uszkadza wątrobę oraz nerki. Ponadto, z powodu niemożności przetworzenia tego cukru, szlaki energetyczne organizmu ulegają rozregulowaniu, a poziom glukozy we krwi spada. Fruktoza znajduje się nie tylko w owocach, ale jest też jednym ze składników sacharozy i jest używana w przemyśle jako słodzik, będąc najsłodszym ze wszystkich cukrów. W tym nieszczęściu dobrą wiadomością jest to, że jest to choroba autosomalna recesywna (musisz mieć zmienione oba geny, aby chorować), a przy kontrolowaniu fruktozy w diecie nie daje innych objawów ani zaburzeń. Ponieważ choroba wynika z genu ALDOB, genotypowanie, które przeprowadzamy w tellmeGen, pozwala nam z pewnością stwierdzić, czy posiadasz formę funkcjonalną, czy formę recesywną powodującą nietolerancję. Innym rodzajem nietolerancji jest nietolerancja o przyczynie farmakologicznej lub chemicznej. Tutaj enzymy niekoniecznie są odpowiedzialne, lecz jest to nieprawidłowa reakcja na substancje obecne w niektórych pokarmach.
W tej grupie mamy nietolerancję histaminy. Histamina jest wytwarzana naturalnie przez nasz organizm, a jej najbardziej znaną funkcją jest bycie przekaźnikiem układu odpornościowego. Przykładowo, jest jedną z głównych odpowiedzialnych za reakcje natychmiastowej nadwrażliwości, czyli alergie. Choć może być wywołana nadmiernym spożyciem histaminy, zazwyczaj wynika z faktu, że organizm nie jest w stanie prawidłowo jej degradować z powodu błędów w szlaku enzymu DAO (tak, zalicza się to do grupy nietolerancji chemicznych, ale enzymy nadal mogą być winowajcami). W tellmeGen sprawdzamy gen AOC1, który koduje enzym DAO, aby zweryfikować Twoją zdolność do metabolizowania histaminy. Osoby z tą nietolerancją prezentują obraz kliniczny podobny do reakcji alergicznej. Istnieje ostatni typ nietolerancji, pokarmowe o nieokreślonej przyczynie, które są swoistym workiem zbiorczym. Tutaj umieszczono by nietolerancje spowodowane dodatkami i zanieczyszczeniami, zyskujące na znaczeniu z powodu żywności wysokoprzetworzonej. Psychologiczna nietolerancja pokarmowa znalazłaby się w tej grupie.
Alergie pokarmowe, układ odpornościowy jest aktywny
Alergie pokarmowe podążają inną drogą. Jak sama nazwa wskazuje, są to reakcje, w których nasz organizm uznaje substancję z pożywienia za szkodliwą, przez co wyzwala przeciwko niej nadmierną odpowiedź immunologiczną. Szkoda wynika nie z samej substancji, ale z reakcji układu odpornościowego, która powoduje zaburzenia. Przykładem jest alergia na orzeszki ziemne (arachidowe). Jest to jedna z najpoważniejszych alergii pokarmowych i może prowadzić do śmierci z powodu anafilaksji. Ponadto jest jednym z najczęstszych alergenów, a jej występowanie wzrasta. Szereg białek orzeszków ziemnych, zazwyczaj Ara h 1, Ara h 2 i Ara h 3, indukuje produkcję immunoglobuliny E w organizmie. Istnieje kilka możliwych przyczyn rozwoju tej alergii, na przykład SNP rs9275596 w genie LOC100507686 wiąże się z większą predyspozycją do jej wystąpienia. Dzięki informacjom, jakie daje nam Twój genom, w tellmeGen będziemy mogli powiedzieć Ci, czy wykazujesz predyspozycje do posiadania tej alergii. Ostatnią uwagą jest to, że choć nie jest rzadkością, iż dana osoba ma obie alergie, alergia na orzeszki ziemne różni się od alergii na orzechy (drzewne). Między innymi dlatego, że orzeszki ziemne nie są orzechami, lecz w rzeczywistości roślinami strączkowymi. Warto również wspomnieć, na wypadek gdyby ktoś zauważył jej brak, że celiakia nie jest ani alergią, ani nietolerancją; uznawana jest za chorobę autoimmunologiczną układu pokarmowego. Choć tak jak te wspomniane w tym artykule, celiakia jest dziedziczna.
Jeśli jesteś ciekawy zdolności Twojej genetyki do kierowania Twoim odżywianiem i nabrałeś ochoty na wypróbowanie testu nutrigenetycznego i analizy metabolizmu, Twoja analiza genetyczna tellmeGen nie tylko da Ci informacje o alergiach i nietolerancjach, ale dowiesz się również o swojej tolerancji na alkohol, jak wpływa na Ciebie kofeina lub czy masz słabość do słodyczy.
