Stan odżywienia człowieka jest wynikiem interakcji między zdrowiem, dietą a genetyką. Badaniem tej relacji zajmuje się genetyka żywienia, czyli nutrigenetyka, której celem jest badanie wpływu DNA na odżywianie oraz możliwość zastosowania tej wiedzy do indywidualizacji planu żywieniowego każdej osoby w oparciu o jej DNA, w celu poprawy stanu zdrowia.
Testy nutrigenetyczne, takie jak te, które wykonujemy w tellmeGen, mogą dostarczyć bardzo przydatnych informacji na temat aspektów związanych z żywieniem i zdrowiem, których celem jest przekazanie spersonalizowanych narzędzi do dbania o siebie i próby poprawy jakości życia.
W analizie genetycznej tellmeGen uwzględniamy informacje genetyczne dotyczące różnych cech związanych z żywieniem, metabolizmem lub niektórymi nietolerancjami. Wszystkie one są cechami złożonymi, których wynik jest owocem kombinacji czynników genetycznych i środowiskowych, przyczyniających się do nich w większym lub mniejszym stopniu. Dzięki testom genetycznym możemy lepiej poznać, jak DNA wpływa na określoną cechę i w ten sposób zmienić nasze nawyki życiowe, aby uzyskać najlepszy rezultat.
Aby dostarczyć wyniki, w tellmeGen korzystamy z najnowszych informacji naukowych publikowanych w genetycznych bazach danych, a także z potężnych algorytmów bioinformatycznych, które pozwalają nam dostarczyć wynik tak precyzyjny, jak to tylko możliwe.
W większości przypadków analizowane są loci genetyczne, które zostały powiązane z rozwojem cechy złożonej przez różne projekty naukowe zgodnie z metodologią GWAS. Porównuje się w nich tysiące osób wykazujących dany stan (przypadki) z tysiącami osób, które go nie wykazują (kontrole), i identyfikuje się, które warianty genetyczne mają wpływ na rozwój określonego stanu. W tellmeGen stosujemy różne metody szacowania wyniku ich kombinacji, aby przedstawić wynik prawdopodobieństwa na podstawie Twojej genetyki.
Poniżej wyjaśnimy niektóre z wyników, które dostarczamy w naszej analizie nutrigenetycznej, abyś miał możliwość dostosowania swojego stylu życia w zależności od swojej genetyki. Pamiętaj jednak, że jeśli masz wątpliwości lub potrzebujesz znacznie głębszej interpretacji, masz do dyspozycji grupę ekspertów w dziedzinie nutrigenetyki, którzy pomogą Ci opracować plan żywieniowy zgodny z Twoimi wynikami i przekażą Ci znacznie więcej przydatnych informacji, które będziesz mógł wykorzystać w codziennym życiu.
W analizach genetycznych tellmeGen uwzględniamy dużą ilość informacji związanych z odżywianiem, od analizy ryzyka wystąpienia niedoborów określonych związków, takich jak witaminy, cholesterol itp., po predyspozycje do pewnych nietolerancji czy podstawową przemianę materii.
Wiele nietolerancji i alergii pokarmowych ma podłoże genetyczne i można je wykryć poprzez analizę DNA. Jeśli się zastanawiacie – tak, alergie są dziedziczne. Jednymi z najważniejszych elementów naszej diety i dobrego samopoczucia są witaminy, obok innych składników odżywczych.
Witamina A
Witamina A obejmuje kilka substancji rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak retinol i beta-karoten. Jest ważna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju, utrzymania układu odpornościowego, różnicowania komórek czy prawidłowego widzenia. Ponadto odgrywa istotną rolę w procesach starzenia oraz w rozwoju niektórych chorób.
Które pokarmy są bogate w witaminę A?
W żywności witaminę A możemy znaleźć w dwóch głównych formach: retinolu i niektórych pochodnych karotenoidów. Związki te są szeroko rozpowszechnione w żywności, a w szczególności w:
-
oleju z wątroby dorsza
-
wątróbce indyczej
-
wieprzowinie
-
kurczaku
-
batatach
-
marchwi
-
brokułach
-
produktach mlecznych
Witamina B12
Witamina B12, zwana również kobalaminą, jest witaminą pochodzenia bakteryjnego, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz w kluczowych procesach, takich jak synteza DNA.
Niedobór witaminy B12 może wystąpić z różnych przyczyn, takich jak restrykcyjna dieta (stosunkowo częsta u wegetarian lub wegan), zaburzenia żołądkowe lub defekty w jej metabolizmie.
Które pokarmy są bogate w witaminę B12?
Witamina B12 znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego, w tym w:
-
Rybach
-
Owocach morza Ale szczególnie w:
-
Mięsie
-
Jajkach
-
Mleku i produktach mlecznych
Potwierdzono również jej obecność w niektórych fermentowanych produktach pochodzenia roślinnego, takich jak herbata kombucha. Witamina B12 jest również dodawana jako suplement do wielu przetworzonych produktów spożywczych i jest dostępna w suplementach multiwitaminowych. Niektóre firmy reklamują określone związki, takie jak spirulina i niektóre algi, jako źródło witaminy B12, choć ich stosowanie jest kontrowersyjne ze względu na brak aktywnego biologicznie metabolitu witaminy.
Witamina D
Witamina D jest kluczowym składnikiem odżywczym dla utrzymania naszego zdrowia. Jej główną funkcją jest regulacja poziomu wapnia i fosforu, dzięki czemu pełni funkcję żywieniową w utrzymaniu zdrowych kości i zębów. Ponadto bierze udział w funkcjonowaniu układu nerwowego, odpornościowego i mięśniowego.
Które pokarmy są bogate w witaminę D?
Witamina D jest wytwarzana głównie w skórze pod wpływem ekspozycji na słońce. Działanie promieni UV przekształca 7-dehydrocholesterol w witaminę D3, nieaktywny prekursor, który musi zostać zmetabolizowany w wątrobie i nerkach, aby stać się funkcjonalnym. Źródła witaminy D możemy również znaleźć w diecie, głównie w produktach takich jak:
-
tłuste ryby
-
awokado
-
tofu
-
jajka
-
pieczarki
-
mleko
-
cielęcina
-
kurczak
Omega 3
Omega 3 to niezbędny wielonienasycony kwas tłuszczowy, który bierze udział w procesie regulacji procesów zapalnych. Ponadto jest zaangażowany w liczne funkcje komórkowe, takie jak sygnalizacja i płynność błony komórkowej, regulacja układu nerwowego, ciśnienie tętnicze, krzepnięcie krwi i tolerancja glukozy. Wśród długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych znajduje się również omega 6, wykazujący pewne funkcje przeciwstawne do omega 3, jak np. działanie prozapalne. Co więcej, mimo że biorą one udział w ważnych funkcjach biologicznych, ich nadmiar wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i neurologicznych. Obecnie zalecenia dotyczące zastępowania spożycia pokarmów bogatych w tłuszcze nasycone tymi bogatymi w wielonienasycone kwasy tłuszczowe spowodowały wzrost spożycia omega 6, co przekłada się na mniejszą biodostępność omega 3. Jeśli nie zostanie to skompensowane dietą, może mieć wpływ na nasze zdrowie.
Które pokarmy są bogate w kwasy tłuszczowe omega 3?
Są to zdrowe tłuszcze, których nasz organizm nie jest w stanie sam wytworzyć, dlatego muszą być dostarczane z dietą. Wśród pokarmów zawierających te związki wyróżniają się:
-
Tłuste ryby morskie
-
Niektóre owoce morza Oraz niektóre źródła roślinne, takie jak:
-
Olej sojowy
-
Olej lniany
-
Orzechy włoskie
Cholesterol
Cholesterol jest lipidem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Znajduje się w błonach komórkowych wszystkich tkanek ciała oraz we krwi.
Jest to cząsteczka nierozpuszczalna w wodzie, która musi być transportowana we krwi w postaci kompleksów makrocząsteczkowych zwanych lipoproteinami. Najbardziej znane to HDL (lipoproteina o wysokiej gęstości) i LDL (lipoproteina o niskiej gęstości).
HDL, powszechnie znany jako „dobry cholesterol”, odpowiada za transport wolnego cholesterolu z tkanek do wątroby w celu jego eliminacji. Wiąże się go z mniejszym ryzykiem zdarzeń naczyniowych.
Z kolei LDL transportuje wolny cholesterol do komórek, które go potrzebują. Ten ostatni jest powszechnie znany jako „zły cholesterol” ze względu na jego rolę w procesie miażdżycy, w którym nadmiar osoczowego LDL odkłada się w ścianach tętnic, znacznie zwiększając ryzyko zdarzeń naczyniowych. Ogólnie zaleca się spożywanie pokarmów bogatych w tłuszcze wielonienasycone, które sprzyjają syntezie HDL kosztem LDL. Do tych pokarmów należą:
-
tłuste ryby
-
orzechy
-
awokado
-
oliwa z oliwek Ponadto zaleca się ograniczenie spożycia pokarmów bogatych w tłuszcze nasycone, takich jak przetworzone produkty pochodzenia zwierzęcego, produkty cukrzone i wysokoprzetworzone.
Nietolerancja laktozy
Predyspozycja do wystąpienia nietolerancji laktozy to kolejny element, który analizujemy w naszym teście nutrigenetycznym. Laktoza to główny cukier występujący w mleku. Ludzie nie mogą bezpośrednio wykorzystywać tego związku jako źródła energii i potrzebują do tego celu działania laktazy. W niektórych przypadkach laktoza nie może być metabolizowana z powodu niedostatecznej produkcji laktazy, co powoduje określone objawy, takie jak wzdęcia brzucha, biegunka czy ból brzucha. W przypadku wystąpienia zdiagnozowanej nietolerancji laktozy zaleca się unikanie spożywania pokarmów zawierających ten związek. Laktaza jest kodowana przez gen LCT, w którym zidentyfikowano warianty genetyczne związane z mniejszą ekspresją, a tym samym ze zmniejszeniem ekspresji laktazy. Osoby będące nosicielami tych wariantów wykazują mniejszą produkcję enzymu odpowiedzialnego za rozkład laktozy, będąc bardziej podatnymi na rozwój nietolerancji. Jednak zmniejszenie produkcji laktazy u nosicieli jest postępujące w czasie, więc możesz mieć ryzyko nietolerancji laktozy, a mimo to nadal produkować jej wystarczającą ilość.
Predyspozycje do celiakii
Celiakia to zaburzenie o podłożu autoimmunologicznym wywołane trwałą nietolerancją glutenu, które rozwija się u osób genetycznie predysponowanych. Jedynym dostępnym lekiem jest stosowanie ścisłej diety bezglutenowej przez całe życie.
Predyspozycja genetyczna do celiakii jest determinowana głównie przez obecność haplotypów HLA-DQ2.5 i HLA-DQ8, które znajdują się na powierzchni niektórych komórek i reagują na obecność glutenu, aktywując odpowiedź zapalną. W ten sposób pacjenci z celiakią mają co najmniej jedną kopię któregoś z tych haplotypów. Ich brak pozwala przypuszczać, że dana osoba nie cierpi na celiakię. Z tego powodu celiakia jest dziedziczna. Dzięki testowi nutrigenetycznemu tellmeGen możesz dowiedzieć się, czy posiadasz któryś z tych haplotypów i czy masz w związku z tym predyspozycje do rozwoju tego schorzenia.
Gen MTHFR
Gen MTHFR koduje białko kluczowe dla metabolizmu folianów. Odpowiada ono za przekształcanie kwasu foliowego przyjmowanego z dietą w formę użytkową dla organizmu. Ponadto przekształca homocysteinę w metioninę – niezbędny aminokwas. Różne badania powiązały obecność niektórych wariantów genetycznych powszechnych w populacji, a konkretnie C677T i A1298C, ze zmniejszeniem zdolności metabolicznej folianów. Może to powodować obniżenie poziomu folianów we krwi i wzrost poziomu homocysteiny, co wiąże się z większą predyspozycją do różnych schorzeń, takich jak choroba wieńcowa, trombofilia i problemy z płodnością. Zatem ocena genetyczna obecności tych dwóch wariantów może dostarczyć nam informacji o naszej zdolności do metabolizowania kwasu foliowego i homocysteiny.
Zespół ekspertów w dziedzinie nutrigenetyki zawsze do Twojej dyspozycji
W wynikach testu DNA otrzymasz cenne informacje o swojej genetycznej predyspozycji do podwyższonego lub obniżonego poziomu analizowanych witamin i metabolitów, takich jak wymienione powyżej, a także o swojej podatności na wystąpienie pewnych nietolerancji, np. laktozy czy glutenu. W wielu przypadkach informacje te mogą być dobrym przybliżeniem do oszacowania poziomu tych związków we krwi lub tkankach, co może nam pomóc dowiedzieć się, czy i w jaki sposób powinniśmy zmodyfikować nasze nawyki żywieniowe i/lub styl życia.
Po otrzymaniu wyników oddajemy do Twojej dyspozycji naszych ekspertów w dziedzinie nutrigenetyki, którzy będą mogli dogłębnie ocenić Twoje wyniki, pomogą Ci jak najlepiej je zrozumieć i przekażą Ci najbardziej odpowiednie rekomendacje dietetyczne oraz dotyczące stylu życia, aby poprawić Twój stan odżywienia i zdrowia.
