Choroba Alzheimera jest najczęstszą formą demencji, dotykającą ponad 32 miliony ludzi na całym świecie. Związek między chorobą a genetyką to kwestia, która bardzo martwi rodziny chorych, zastanawiające się nad prawdopodobieństwem odziedziczenia Alzheimera. To, że ojciec lub matka mieli ten rodzaj demencji, nie oznacza koniecznie, że dzieci ją rozwiną, ale czy choroba Alzheimera jest dziedziczna?
Alzheimer „rodzinny”: kiedy genetyka jest decydująca
W mniej niż 1% przypadków pojawienie się choroby jest genetycznie uwarunkowane przekazaniem jakiegoś genu decydującego z pokolenia na pokolenie. Chodzi o rzadkie warianty patogenne, które podążają za wzorcem dziedziczenia autosomalnego dominującego, co oznacza, że te przypadki Alzheimera dziedziczy się zarówno od matki, jak i od ojca. Ten typ choroby zazwyczaj ma wczesny początek, mogąc zadebiutować przed 50. rokiem życia. W tych przypadkach dziedzicznego Alzheimera o wczesnym początku zidentyfikowano mutacje w trzech genach jako przyczyny choroby: gen białka prekursorowego amyloidu (APP) oraz geny presenilin 1 i 2 (PSEN1 i PSEN2). Chociaż początek jest zazwyczaj wcześniejszy, a przebieg szybszy, objawy dziedzicznego Alzheimera nie różnią się od pozostałych przypadków.
Alzheimer „sporadyczny” a gen APOE
Zdecydowana większość przypadków Alzheimera nie ma przyczyny genetycznej i nie wynika z dziedziczenia rodzinnego. Przeprowadzone dotychczas badania wykazały, że rozwój choroby jest uwarunkowany kombinacją czynników genetycznych i środowiskowych, przy czym najważniejszym jest zaawansowany wiek. Jednak w wielu przypadkach istnieje historia rodzinna osób dotkniętych chorobą, co uwydatnia udział genetyki w ryzyku zachorowania. W ostatnich badaniach asocjacyjnych całego genomu (GWAS) zidentyfikowano dziesiątki powiązanych wariantów genetycznych, wśród których wyróżnia się gen APOE, kodujący apolipoproteinę E, dla której możemy znaleźć trzy formy: APOE2, APOE3 i APOE4. Każdy z nas ma dwie kopie każdego genu: jedną odziedziczoną od matki, a drugą od ojca. Podczas gdy warianty APOE2 i APOE3 nie dają większych predyspozycji, posiadanie co najmniej jednej kopii APOE4, odziedziczonej od któregokolwiek z rodziców, zwiększa ryzyko zachorowania na Alzheimera około 3 lub 4 razy. Mimo jego istotnego udziału, bycie nosicielem tego allelu nie oznacza, że choroba się rozwinie, ponieważ przyczynia się do tego wiele innych czynników ryzyka. Niektóre są modyfikowalne, jak styl życia czy utrzymywanie aktywności umysłowej, a inne niemodyfikowalne, jak czynniki genetyczne czy wiek.
Chciałbyś wiedzieć, jakie jest Twoje genetyczne ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera? Odkryj to dzięki naszej Usłudze Genomu Osobistego Advanced.
